Je zit aan tafel met familie. Het is gezellig. Glazen klinken, borden kletteren, en iedereen lacht. Toch voel je je gefrustreerd omdat je niet alles kan volgen.
“Waarom is verstaan op restaurant zo moeilijk? Ik draag toch hoortoestellen?”
Eerst willen we je geruststellen: je bent niet de enige met deze vraag. Moeite hebben met verstaan in een drukke omgeving gebeurt bij veel hoortoesteldragers — en dat is helemaal normaal.
In dit artikel helpen we je begrijpen waarom luisteren in een druk restaurant zo lastig kan zijn, geven we tips om gesprekken beter te volgen, en kijken we hoe hoortoestellen je kunnen ondersteunen — vandaag én in de toekomst.
Waarom is verstaan in lawaai zo moeilijk?
Cocktailparty-effect: selectief horen in lawaai
Iemand duidelijk verstaan in lawaai is moeilijk. Voor iedereen. Waarom? Onze hersenen moeten hard werken om storend omgevingslawaai te negeren. Heb je gehoorverlies? Dan is dit extra uitdagend.
Normaal kunnen we ons makkelijk focussen op 1 persoon of gesprek, zelfs als er veel lawaai is. Dit noemen we het cocktailparty-effect. Of ook: selectief horen. Deze hersenfunctie zorgt ervoor dat onze aandacht naar 1 specifieke stem gaat, terwijl andere stemmen worden genegeerd. Zo kan je op café of in een druk restaurant toch een normale conversatie voeren.
Bij normaalhorenden is het cocktailparty-effect intact. Wat hen helpt om selectief te horen.
Bij mensen met gehoorverlies is dit verstoord. Hun brein is minder goed in staat om te verstaan. Zij kunnen gesprekken moeilijker van elkaar scheiden, en overbodige prikkels niet meer wegfilteren.
Je type gehoorverlies speelt een rol
Hoe groter het gehoorverlies, hoe moeilijker je spraak van lawaai kan onderscheiden. Zelfs met goed afgestelde hoortoestellen.
In een groepsgesprek moet je:
- verschillende stemmen volgen
- snel schakelen
- tegelijk achtergrondgeluid verdragen
Met hoortoestellen lukt dat beter dan zonder, en toch het blijft hard werken. Daarom merk je vaak: één-op-één gaat het goed, in groep wordt het lastig.
Dit komt omdat de auditieve verwerking in de hersenen is verstoord. Hoortoestellen zorgen ervoor dat je geluid blijft horen, maar vervangen niet je hersenfuncties. Het blijft dus een extra inspanning.
Goed nieuws! Onderzoekers van de KU Leuven ontwikkelen een nieuw type hoortoestel, dat onze hersengolven meet tijdens het luisteren. Hierdoor wordt verstaan op restaurant makkelijker. Scroll naar het einde van dit artikel voor meer informatie.
Als de ruimte niet meewerkt: galm maakt het moeilijk
Veel restaurants zijn akoestisch niet ideaal:
-
- harde vloeren
- hoge plafonds
- weinig gordijnen of zachte materialen
- veel mensen dicht bij elkaar
In zo’n ruimte — zeker als ze vol zit — lopen stemmen, gelach, bestek en stoelen door elkaar. Er ontstaat galm. Geluid weerkaatst en vermengt zich, waardoor spraak minder duidelijk wordt.
In een overvolle refter of brasserie hebben zelfs de beste hoortoestellen moeite om duidelijk te scheiden wat spraak is en wat niet.
Dit ligt dus niet aan jou. Wel aan de omgeving.
Hoe kan ik beter verstaan op restaurant?
Kleine keuzes maken het makkelijker. Wat vaak helpt zijn deze aanpassingen:
-
- Kies een tafel tegen de muur of in een hoek
En zit met je rug naar de muur toe. Zo komt storend geluid minder van achter binnen.
- Kies een tafel tegen de muur of in een hoek
-
- Vermijd midden in de zaal zitten
Anders komt het geluid van alle kanten: voor, achter, links, rechts. Hoe minder geluid er rond je is, hoe makkelijker je zal verstaan. - Op rustigere momenten gaan eten
Al eens gedacht aan een vroeg diner? Dit is vaak aangenamer dan het piekuur. En geeft je oren en hoofd wat meer ademruimte. - Durven vragen om zachtere achtergrondmuziek
Vaak zijn mensen begripvoller dan je denkt.
- Vermijd midden in de zaal zitten
Deze tips lossen niet alles op, dat weten we. Maar ze helpen je om het aangenamer te maken.
Realistische verwachtingen geven rust
Moeite hebben met verstaan op restaurant, zelfs met hoortoestellen, blijft frustrerend. En dat mag je zo voelen.
Hoortoestellen helpen, maar vervangen onze hersenen niet. Hoe graag we dat ook willen. Dat je begrijpt waarom dit zo is, is al een eerste stap. Mild zijn voor jezelf is stap 2.
Gehoorverlies kunnen we – jammer genoeg – niet omkeren. Hoewel hoortoestellen een enorme hulp zijn, hebben ze toch grenzen. Verstaan op restaurant blijft dus een extra inspanning.
Misschien denk je nu: “Heeft het dan wel nut dat ik hoortoestellen draag?”
Absoluut! Hoe langer je hoortoestellen draagt, hoe meer je hersenen gestimuleerd blijven, en hoe beter ze worden in het vertalen van alle geluiden die je hoort. De vertaling is misschien niet perfect, toch zal hij beter zijn dan zonder hoortoestellen. Er bestaan ook hooraccessoires, zoals de Smart Mic die je kan verbinden met je hoortoestellen, en je extra helpen om stemmen te verstaan op restaurant.
Hoortoestellen van de toekomst luisteren naar je brein
Onderzoekers van de KU Leuven zijn een nieuw type hoortoestel aan het ontwikkelen, dat onze hersengolven meet tijdens het luisteren.
Ze proberen een antwoord te vinden op de vraag: Wat als hoortoestellen niet alleen geluiden versterken, maar ook zouden begrijpen waar jij écht naar probeert te luisteren?
Professor Tom Francart legt uit:
“Een hoorapparaat richt zich bijvoorbeeld naar de luidste spreker in de omgeving, maar dat klopt niet altijd. Of het systeem houdt rekening met je kijkrichting. Maar als je met de auto rijdt, kan je niet tegelijk naar de pratende passagier naast jou kijken. (…)
Met een elektro-encefalogram (EEG) kunnen we hersengolven meten die ontstaan als reactie op geluiden: daaruit kunnen we afleiden naar welke spreker je wil luisteren. Het systeem haalt de geluidssignalen van verschillende sprekers uit elkaar en maakt dan de link met de hersengolven. Het nadeel is dat je rekening moet houden met 10 tot 20 seconden vertraging om met redelijke zekerheid juist te zitten.”
Deze technieken bestaan nog niet op de hoormarkt. Professor Francart geeft aan dat dit nog enkele jaren zal duren. Toch is het hoopvol om te weten dat onderzoekers hieraan werken. Opnieuw een stap naar een natuurlijker, moeitelozer gehoor.
Bron:
‘Hoorapparaat van de toekomst luistert naar hersengolven’, KU Leuven, laatste update 07-03-2022, https://nieuws.kuleuven.be/nl/2020/hoorapparaat-van-de-toekomst-luistert-naar-hersengolven
